Κατά την κατασκευή μιας καλωδιακής γραμμής η μόνωση φθείρεται εύκολα, κάτι που καθυστερεί το έργο και συνεπάγεται πρόσθετο κόστος. Γι’ αυτό είναι απαραίτητος ο κατάλληλος εξοπλισμός, καθώς και η τήρηση των καλών πρακτικών και των κανόνων υγείας και ασφάλειας στην εργασία. Δεν είναι τυχαίο ότι χρησιμοποιούνται φαινομενικά απλά μέσα προστασίας, όπως οι ατσαλίνες από υαλονήματα ή οι κάλτσες έλξης καλωδίων.
Μέθοδοι τοποθέτησης καλωδίων
Κατά την τοποθέτηση ενός καλωδίου υπάρχουν πολλοί παράγοντες κινδύνου που μπορούν να προκαλέσουν φθορές, όπως: ανωμαλίες του εδάφους, υπερβολική ταχύτητα ή δύναμη έλξης ή λάθος οδήγηση του καλωδίου στις γωνίες. Πρέπει να προσέχετε την πιθανότητα ηλεκτρικής, περιβαλλοντικής και μηχανικής φθοράς. Για να αποφευχθούν, εφαρμόζονται τρεις διαφορετικές μέθοδοι έλξης του καλωδίου:
- με ειδική κεφαλή έλξης καλωδίου,
- με ειδικά συμπιεσμένο ακροδέκτη έλξης, που επιτρέπει την έλξη από τον αγωγό του καλωδίου,
- με κάλτσα έλξης, που έλκει το καλώδιο από τον εξωτερικό μανδύα.
Όποια μέθοδος έλξης κι αν χρησιμοποιηθεί, η επίδραση στρεπτικών δυνάμεων στο καλώδιο δεν μπορεί να αποφευχθεί, και γι’ αυτό υπάρχει κίνδυνος φθοράς. Εκτός από εξοπλισμό όπως η υδραυλική πρέσα ακροδεκτών, χρησιμοποιούνται επομένως στροφεία, δηλαδή περιστρεφόμενοι σύνδεσμοι, που εξουδετερώνουν τη στρέψη. Δεν επιτρέπεται όμως εδώ η χρήση στροφείων με ρουλεμάν, γιατί προορίζονται για εναέριες γραμμές και όχι για υπόγειες καλωδιακές γραμμές.
Απαραίτητη είναι επίσης η καλή αγκύρωση του βαρούλκου, ώστε να μην αλλάζει θέση κατά την τοποθέτηση του καλωδίου. Σημασία έχει και η επιλογή του βαρούλκου: είναι καλό να διαθέτει αυτόματο περιοριστή δύναμης έλξης, που διακόπτει την κίνηση όταν επιτευχθεί η μέγιστη επιτρεπόμενη τιμή. Πρέπει επίσης να τηρούνται οι επιτρεπόμενες τιμές κάμψης του καλωδίου. Να θυμάστε ότι η επιτρεπόμενη ακτίνα κάμψης του καλωδίου πρέπει να τηρείται όταν στο καλώδιο δεν ασκούνται διαμήκεις δυνάμεις. Σε αυτήν αναφερόμαστε όταν εισάγουμε το καλώδιο σε ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, π.χ. σε πίνακες διανομής, ή σε στύλους εναέριας γραμμής. Η επιτρεπόμενη ακτίνα κάμψης όμως δεν ταυτίζεται με την ακτίνα του τόξου στις γωνίες της διαδρομής. Πρόκειται για διαφορετική τιμή, που αφορά την ακτίνα καμπύλωσης του καλωδίου στη διαδρομή της καλωδιακής γραμμής όταν ασκείται διαμήκης δύναμη, η οποία προέρχεται από τη λειτουργία του βαρούλκου. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η τοποθέτηση γωνιακών ράουλων, ώστε να αποφεύγονται οι φθορές.
Πώς γίνεται η μηχανική έλξη του καλωδίου;
Για τη μηχανική έλξη του καλωδίου απαιτείται βαρούλκο. Εκτός από την αγκύρωση και τον έλεγχο της δύναμης έλξης, πρέπει να προσέχετε και την απαιτούμενη ταχύτητα: πρέπει να αυξάνεται ομαλά από 0 έως το πολύ 25 m/min. Απαραίτητη είναι επίσης η επίβλεψη της λειτουργίας του βαρούλκου.
Η σύνδεση με το καλώδιο μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους. Απλή λύση είναι το μάτι έλξης που έχει τοποθετήσει ο κατασκευαστής. Εναλλακτικά του ματιού χρησιμοποιείται απλώς μια κεφαλή έλξης. Όταν το καλώδιο έλκεται μέσω συμπιεσμένου ακροδέκτη, είναι απαραίτητη η προστασία από την υγρασία και τη βρομιά. Γι’ αυτό συνήθως χρησιμοποιείται ταινία ή θερμοσυστελλόμενος σωλήνας. Για τη συγκράτηση του καλωδίου κατάλληλη είναι επίσης η κάλτσα έλξης καλωδίου, μονή ή τριπλή. Δεν επιτρέπεται όμως η χρήση καλτσών για εναέριες γραμμές, λόγω των διαφορών στα χαρακτηριστικά τους.
Από τη μέθοδο σύνδεσης με το καλώδιο εξαρτάται το τμήμα που πρέπει να αποκοπεί στη συνέχεια. Όταν το καλώδιο έλκεται από τον κύριο αγωγό, αποκόπτεται 0,5 μέτρο, ενώ όταν χρησιμοποιείται κάλτσα έλξης, το 110% του μήκους της. Απαραίτητη είναι και η χρήση ράουλων καλωδίων στη διαδρομή: τα πιο δημοφιλή είναι φυσικά τα ράουλα τύπου V, αλλά συνήθως χρειάζονται και ράουλα διέλευσης και τερματικά ράουλα. Στην έλξη καλωδίων χρήσιμος είναι και πολύ απλός εξοπλισμός, όπως η ατσαλίνα καλωδίων.
Επιτρέπεται η χειροκίνητη μεταφορά καλωδίων;
Η χειροκίνητη μεταφορά του καλωδίου επιτρέπεται, αλλά μόνο υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Πρώτον, ο εργαζόμενος πρέπει να το κρατά και με τα δύο χέρια. Δεύτερον, κατά τη μεταφορά το καλώδιο δεν πρέπει να τρίβεται στο έδαφος ή σε άλλα στοιχεία. Πρέπει επίσης να προσέχετε την επιτρεπόμενη ακτίνα κάμψης του καλωδίου, ώστε να αποφευχθεί η φθορά. Τέτοιες εργασίες δεν πρέπει να γίνονται από έναν μόνο εργαζόμενο, γιατί το βάρος ανά εργαζόμενο δεν πρέπει να ξεπερνά τα 25 kg και οι αποστάσεις μεταξύ των ατόμων δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερες από 4 μέτρα. Δεν επιτρέπεται, για παράδειγμα, η μεταφορά του καλωδίου στον ώμο.
Και η χειροκίνητη εκτύλιξη του καλωδίου επιτρέπεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Επιτρέπεται όταν πρόκειται για μικρό τμήμα, που δεν ξεπερνά τα 100 μέτρα. Δεν πρέπει να υπάρχουν μεγάλες διελεύσεις στη διαδρομή. Το καλώδιο απλώνεται σε θηλιές στο χείλος του ορύγματος και στη συνέχεια σύρεται μέσα στο όρυγμα, με φορά αντίθετη από εκείνη με την οποία σχηματίστηκαν οι θηλιές. Οι εργαζόμενοι πρέπει να χωρίζονται σε ομάδες: η πρώτη έλκει το άκρο του καλωδίου και η επόμενη ελέγχει την έλξη του καλωδίου και την τοποθέτησή του στα ράουλα.
Οι υπόγειες καλωδιακές γραμμές έχουν λιγότερες βλάβες και είναι ασφαλέστερες από τις εναέριες, όμως λόγω του αρκετά υψηλού κόστους επένδυσης είναι πολύ σημαντική η τήρηση των καλών πρακτικών, ώστε να αποφεύγεται η φθορά των καλωδίων που τοποθετούνται.