Κατά την τοποθέτηση καλωδίων είναι πολλές φορές απαραίτητη και η σύνδεσή τους. Για να γίνεται με ασφάλεια και χωρίς διαρροές, χρειάζονται όμως ο κατάλληλος εξοπλισμός και επαρκείς δεξιότητες. Σήμερα εξετάζουμε πιο προσεκτικά τη σωστή σύνδεση των καλωδίων και τον εξοπλισμό που απαιτείται γι’ αυτήν.
Σύνδεση καλωδίων με συνδέσμους καλωδίων
Τα καλώδια συνδέονται με συνδέσμους καλωδίων (μούφες). Απαιτείται όμως και άλλος εξοπλισμός, όπως τα υδραυλικά εργαλεία κοπής. Κατά την επιλογή τερματισμών και συνδέσμων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τουλάχιστον αρκετοί παράγοντες. Πρέπει να επιλέγονται ανάλογα με τον τύπο του καλωδίου, την ονομαστική τάση, τη διατομή και τον αριθμό των αγωγών ή τις συνθήκες στο περιβάλλον της καλωδιακής γραμμής. Απαραίτητοι είναι επίσης ακριβείς υπολογισμοί, γιατί τα στοιχεία σύνδεσης πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις συνθήκες βραχυκυκλώματος και στην απαιτούμενη συνεχή φέρουσα ικανότητα ρεύματος. Ειδικά μέτρα ασφαλείας εφαρμόζονται στα καλώδια ονομαστικής τάσης άνω του 1 kV: εδώ, κατά τη σύνδεση των μανδυών, προστίθενται μεταλλικά ένθετα. Φαινομενικά είναι ένα απλό στοιχείο, εξασφαλίζει όμως καλύτερη στεγανότητα και εγγυάται τη συνέχεια.
Οι σύνδεσμοι καλωδίων δεν μπορούν να τοποθετούνται σε κάθε περιβάλλον. Δεν πρέπει να τοποθετούνται σε χώρους με αυξημένο κίνδυνο έκρηξης. Αποκλείονται λοιπόν σημεία όπως οι κλειστοί χώροι, οι σήραγγες, τα κανάλια ή τα κατακόρυφα φρεάτια καλωδίων. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η σύσταση αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί. Τότε η σύνδεση μπορεί να γίνει, αλλά ο σύνδεσμος δεν πρέπει να έχει χυτοσιδηρό κέλυφος. Ειδική τεχνική εφαρμόζεται και στη σύνδεση δεσμών μονοπολικών καλωδίων, γιατί οι σύνδεσμοι πρέπει να είναι μετατοπισμένοι μεταξύ τους στα επιμέρους καλώδια.
Συνδέσεις των επιμέρους στοιχείων του καλωδίου
Όπως και η πρέσα ακροδεκτών ή ο υπόλοιπος εξοπλισμός που χρησιμοποιείται στην τοποθέτηση καλωδιακών γραμμών, οι σύνδεσμοι πρέπει να πληρούν συγκεκριμένες τεχνικές απαιτήσεις. Πρώτα απ’ όλα, τα μεταλλικά μέρη των συνδέσμων πρέπει να συγκολλώνται στεγανά στους μανδύες των καλωδίων, που είναι επίσης μεταλλικοί. Για λόγους ασφαλείας απαιτείται επίσης μόνωση για κάθε αγωγό που συνδέεται. Κοινή μόνωση επιτρέπεται μόνο σε αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις: όταν η ονομαστική τάση δεν ξεπερνά το 1 kV και ο σύνδεσμος είναι γεμάτος με υλικό με στεγανωτικές και μονωτικές ιδιότητες.
Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αντοχή σε βραχυκύκλωμα: η συνολική αντοχή των μεταλλικών συνδέσεων, των μανδυών των καλωδίων, των αγωγών επιστροφής και των οπλισμών με τη γείωση δεν πρέπει να ξεπερνά την αντοχή σε βραχυκύκλωμα των μανδυών, των οπλισμών και των αγωγών επιστροφής που συνδέονται. Υποχρεωτική είναι επίσης η κατασκευή σταθερών συνδέσεων: οι μεταλλικοί μανδύες, οι αγωγοί επιστροφής και οι οπλισμοί πρέπει να συνδέονται μεταλλικά όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και με τους συνδέσμους, τους τερματισμούς και τη γείωση. Οι σωστά σχεδιασμένες συνδέσεις και η σωστή χρήση της υδραυλικής πρέσας ακροδεκτών περιορίζουν στο ελάχιστο τη ροή του ρεύματος που επάγεται σε αυτά τα στοιχεία.
Πώς εξασφαλίζεται η απαραίτητη προστασία από ηλεκτροπληξία;
Για την ασφάλεια δεν αρκεί μόνο η σωστή σύνδεση των καλωδίων, αλλά απαιτείται και προστασία από ηλεκτροπληξία. Είναι λοιπόν απαραίτητη η σωστή γείωση. Πρέπει να γειώνονται τα σώματα και οι βάσεις των τερματισμών. Μερικές φορές χρησιμοποιούνται τερματισμοί καλωδίων χωρίς κέλυφος ή τερματισμοί από μονωτικό υλικό. Σε αυτή την περίπτωση, οι μεταλλικοί μανδύες, οι αγωγοί επιστροφής και οι οπλισμοί των καλωδίων πρέπει να συνδέονται με τη γείωση.
Κάθε έργο απαιτεί ατομική αξιολόγηση της ασφάλειας, γι’ αυτό μερικές φορές για την προστασία από ηλεκτροπληξία εφαρμόζονται άλλες λύσεις. Επιτρέπεται να μη συνδεθεί με τη γείωση το ένα άκρο του καλωδίου. Η λύση αυτή επιλέγεται ιδίως για να αποτραπεί η μεταφορά ηλεκτρικού δυναμικού έξω από τον χώρο του υποσταθμού σε περίπτωση σφάλματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να διακοπεί η ηλεκτρική συνέχεια. Τότε όμως πρέπει να εξασφαλίζονται ειδικά μέτρα προστασίας από ηλεκτροπληξία.
Κανόνες ασφαλούς κοπής καλωδίων
Οι εργασίες σε γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας απαιτούν τήρηση των κανόνων ασφαλείας σε κάθε βήμα, και ιδιαίτερα σε εργασίες όπως η κοπή. Δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι το καλώδιο που πρόκειται να κοπεί έχει γειωθεί σωστά και έχει απομονωθεί στον πίνακα ή στον υποσταθμό. Γι’ αυτό οι εργασίες κοπής καλωδίων αντιμετωπίζονται εκ των προτέρων ως εργασίες υπό τάση. Είναι λοιπόν απαραίτητα μέτρα ασφαλείας όπως διηλεκτρικά γάντια και υποδήματα, γυαλιά προστασίας, καθώς και μονωτικά βάθρα και τάπητες.
Στις καλωδιακές γραμμές που έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψη ότι ο οπλισμός και ο μανδύας μπορεί να βρίσκονται υπό τάση. Ένα αποκαλυμμένο καλώδιο δεν πρέπει ποτέ να το αγγίζετε, να το μεταφέρετε ή να το μετακινείτε. Ιδίως στα καλώδια υψηλής τάσης συμβαίνει το καλώδιο να διατηρεί τάση ακόμη και μετά την απενεργοποίηση. Η εργασία μπορεί να ξεκινήσει με ασφάλεια μόνο αφού μετρηθεί ότι το καλώδιο δεν βρίσκεται υπό τάση.
Σε κάθε εργασία με ηλεκτρικό ρεύμα πρέπει να επιδεικνύεται προσοχή, ώστε να αποφεύγεται η ηλεκτροπληξία. Στις καλωδιακές γραμμές όμως ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος, γι’ αυτό είναι απαραίτητη η τήρηση των οδηγιών σε κάθε στάδιο των εργασιών και της συντήρησης.