Με την πρώτη ματιά όλες οι γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να μοιάζουν ίδιες. Για κάποιον που δεν γνωρίζει το θέμα, κάθε γραμμή είναι απλώς καλώδια πάνω σε στύλους, κάπου ανάμεσα σε σπίτια, χωράφια ή δάση. Αν όμως τις κοιτάξουμε πιο προσεκτικά, θα δούμε γρήγορα διαφορές, όχι μόνο στην εμφάνιση αλλά και στον προορισμό τους. Σήμερα επικεντρωνόμαστε στις γραμμές μέσης τάσης: ποια είναι τα χαρακτηριστικά τους, πώς τις αναγνωρίζετε και τι ενδιαφέρον κρύβει η κατασκευή τους.
Τι είναι στην πραγματικότητα η μέση τάση;
Πριν περάσουμε στην αναγνώριση των ίδιων των γραμμών, αξίζει να ξέρουμε τι σημαίνει «μέση τάση». Στην Πολωνία, για παράδειγμα, ως μέση τάση θεωρείται το εύρος από 1 kV έως 110 kV, ενώ τα ακριβή όρια διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Οι γραμμές αυτές δεν τροφοδοτούν ακόμη απευθείας τα σπίτια μας (αυτή είναι η δουλειά των γραμμών χαμηλής τάσης), αποτελούν όμως βασικό κρίκο σε όλο το σύστημα μεταφοράς και διανομής ενέργειας. Η μέση τάση είναι το ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα στις ισχυρές γραμμές υψηλής τάσης και στις πρίζες των σπιτιών μας.
Το ύψος των στύλων και η κατασκευή τους
Ένα από τα πρώτα στοιχεία που αξίζει να προσέξετε είναι το ύψος και η κατασκευή των στύλων. Οι γραμμές μέσης τάσης στηρίζονται συνήθως σε στύλους ύψους από 10 έως 18 μέτρα. Είναι ψηλότερες κατασκευές από εκείνες που βλέπουμε στους δρόμους των γειτονιών, όπου τα καλώδια κρέμονται χαμηλά και συχνά συνδέονται με τα κτίρια. Οι στύλοι μέσης τάσης έχουν πιο στιβαρή κατασκευή, από σκυρόδεμα, χάλυβα ή ξύλο, και συχνά έχουν το χαρακτηριστικό σχήμα του γράμματος «Η» ή «Τ», με εγκάρσιες τραβέρσες πάνω στις οποίες στερεώνονται οι μονωτήρες.
Οι μονωτήρες και η διάταξή τους
Οι μονωτήρες είναι βασικό στοιχείο κάθε γραμμής. Στις γραμμές μέσης τάσης είναι μεγαλύτεροι από ό,τι στις γραμμές χαμηλής τάσης και η διάταξή τους είναι πιο σύνθετη. Συνήθως βρίσκονται στα άκρα των οριζόντιων βραχιόνων του στύλου και κρατούν τους αγωγούς σε κατάλληλη απόσταση μεταξύ τους και από τον ίδιο τον στύλο. Αξίζει να προσέξετε το σχήμα των μονωτήρων: συχνά έχουν τη μορφή κεραμικών ή σύνθετων «πιάτων» στη σειρά. Αυτή η λεπτομέρεια όχι μόνο δείχνει υψηλότερη τάση, αλλά και πόσο σύνθετη μπορεί να είναι μια κατασκευή που υπηρετεί την ασφάλεια.
Οι αγωγοί και η διάταξή τους
Στις γραμμές μέσης τάσης συνήθως υπάρχουν τρεις αγωγοί σε ίσες αποστάσεις πάνω στους μονωτήρες. Μπορεί να είναι γυμνοί, δηλαδή χωρίς πρόσθετη μόνωση, ή μονωμένοι, όταν φέρουν ειδικό προστατευτικό μανδύα. Η διάταξή τους είναι συνήθως συμμετρική, κάτι που επηρεάζει τη σταθερότητα όλης της κατασκευής και μειώνει τις απώλειες ενέργειας. Ενδιαφέρον είναι ότι για την εγκατάσταση τέτοιων αγωγών χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα εργαλεία, όπως οι σφιγκτήρες έλξης αγωγών, που επιτρέπουν την ασφαλή συγκράτηση του αγωγού κατά την τάνυση και την εγκατάστασή του.
Η χρήση σφιγκτήρων συρματόσχοινου και παλάγκου αλυσίδας
Η κατασκευή γραμμών μέσης τάσης είναι μια διαδικασία που απαιτεί ακρίβεια και κατάλληλο εξοπλισμό. Σε αυτό το πλαίσιο δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε εργαλεία όπως οι σφιγκτήρες συρματόσχοινου και το παλάγκο αλυσίδας. Οι πρώτοι χρησιμεύουν για την προσωρινή συγκράτηση των αγωγών κατά την εργασία σε ύψος. Είναι εξαιρετικά σημαντικοί για την ασφάλεια των τεχνικών και για τη διατήρηση της σωστής τάνυσης των αγωγών. Το παλάγκο αλυσίδας, από την άλλη, χρησιμοποιείται για την τάνυση των αγωγών: επιτρέπει την ακριβή ρύθμιση της γραμμής, κάτι πολύ σημαντικό τόσο από τεχνική άποψη όσο και για την ασφάλεια. Χάρη σε αυτό οι αγωγοί δεν κρέμονται πολύ χαμηλά ούτε τεντώνονται υπερβολικά, κάτι που θα μπορούσε να τους προκαλέσει ζημιά.
Η θέση και το περιβάλλον των γραμμών
Γραμμές μέσης τάσης συναντά κανείς τόσο σε αγροτικές και περιαστικές περιοχές όσο και μέσα στις πόλεις. Συνήθως όμως διασχίζουν χωράφια, δάση και ακαλλιέργητες εκτάσεις, αφού αποστολή τους είναι η μεταφορά ενέργειας σε μεγαλύτερες αποστάσεις προς τους υποσταθμούς μετασχηματισμού. Σπάνια περνούν μέσα από πυκνοδομημένες περιοχές, αν και μπορεί να τις δει κανείς στις παρυφές οικισμών ή κοντά σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Χάρη στην εμβέλειά τους μπορούν να τροφοδοτούνται ολόκληροι δήμοι ή βιομηχανικές ζώνες.
Γιατί αξίζει να ξέρουμε τι μας περιβάλλει;
Αν και για πολλούς από εμάς οι γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας είναι απλώς μέρος του τοπίου, αξίζει να ξέρουμε τι ακριβώς βρίσκεται πάνω από τα κεφάλια μας. Η αναγνώριση των γραμμών μέσης τάσης μπορεί να είναι χρήσιμη όχι μόνο από περιέργεια, αλλά και για πρακτικούς λόγους: στον σχεδιασμό ενός οικοπέδου, σε οικοδομικές εργασίες ή ακόμη και σε έναν απλό περίπατο στην ύπαιθρο. Η γνώση του πώς μοιάζουν οι υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας είναι επίσης ένα βήμα προς την ασφαλέστερη και πιο υπεύθυνη χρήση του δημόσιου χώρου.
Συμπέρασμα
Η αναγνώριση μιας γραμμής μέσης τάσης δεν απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις, απαιτεί όμως προσεκτική ματιά. Το ύψος των στύλων, η διάταξη των μονωτήρων, η χαρακτηριστική διάταξη των αγωγών ή η παρουσία προειδοποιητικών πινακίδων είναι στοιχεία που βοηθούν να τις ξεχωρίσουμε από άλλα είδη γραμμών. Και χάρη σε εργαλεία όπως οι σφιγκτήρες έλξης αγωγών, οι σφιγκτήρες συρματόσχοινου ή το παλάγκο αλυσίδας, αυτές οι εξαιρετικά σημαντικές εγκαταστάσεις κατασκευάζονται με ασφάλεια και ακρίβεια. Αυτή η γνώση όχι μόνο ικανοποιεί την περιέργεια, αλλά αυξάνει και την τεχνική μας επίγνωση και την ασφάλειά μας στην καθημερινή ζωή.